Bir siyasal davranış olarak ‘seçimlere katılım’ konusu siyasal hayatın en önemli başlıklarındandır. Çünkü seçimler, seçmenin sisteme/yönetime müdahil olduğu belirleyici hukuki araçlardır. Seçimlere yüksek katılım oranları siyasal yapının meşruiyetini sağlarken, düşük katılım oranları ise siyasal yapıya verilen desteğin düşüklüğünü ifade eder.

Seçmenler bazen kendilerini siyasal sisteme yabancı hissettikleri, dışlanmış saydıkları ya da ilgisiz ve umutsuz oldukları yani boykot ettikleri için sandık başına gitmeyebilirler. Bazen de siyasal sistemin işleyişinden memnun oldukları için sandığa gitmek konusunda özel bir çaba harcamayabilirler.

Sandığa giderek oy kullanma eylemi, bireyin siyasal liderler, partiler, gruplar, kadrolar, siyasi programlar, yerel ve ulusal örgütlenmeler üzerinde baskı yaratarak siyasal kültürü etkileyen ve kapsamlı sonuçlar ortaya çıkaran etkili bir araçtır.

Bu aracın 1950-2018 yılları arasında karşılaştırmalı olarak ülkemiz genelinde ve Bingöl’de nasıl kullanıldığına bakmadan önce siyasal katılım oranlarının, seçime katılan seçmenlerin sayısının o seçim için toplam kayıtlı seçmen sayısına bölünmesiyle elde edilen oran olduğunu hatırlatalım.

Tek parti dönemini sonlandıran 14 Mayıs 1950 genel seçimlerine ülke genelinde katılım 89,3 oranında gerçekleşir. Bingöl ili seçim çevresindeki katılım oranı ise 92,3 olur.

Menderes’li yılların ikinci genel seçimi olan 1954 genel seçimlerine ülke gelinde 88,6 oranında katılım sağlanır. Bingöl’de seçime katılım ise  91,7 oranında gerçekleşir.

DP’li yılların son genel seçimi 1957 yılında yapılır. Siyasal gelişmelerin kendi aleyhine işlediğini düşünen DP, CHP’nin yükselişini durdurmak ve bu dönemde muhalefetin kendi aleyhine güç birliği oluşturmasına engel olmak için bir baskın seçimle iktidar süresini uzatmak ister ve bir yıl sonra yapılması gereken genel seçim bir yıl erkene alınarak yapılır. Bu seçime ülke genelinde 76,6 oranında katılım sağlanırken Bingöl’de 81 katılım olur.

27 Mayıs 1960 askeri darbesi sonrasında ilk genel seçimler 1961’de yapılır. Bu seçimlere ülke genelinde 81,4 katılım olurken Bingöl’de 81 düzeyinde olur.

1965 genel seçimlerine ülke genelinde 71.3 katılım gerçekleşir. Bingöl’deki katılım düzeyi ise 71,1 oranında gerçekleşir. Bu oran, Bingöl seçim çevresinin bugüne kadar bir genel seçimde gerçekleştirdiği en düşük katılım oranıdır.

1969 yılında yapılan genel seçimler Cumhuriyet tarihinde bir genel seçime ülke genelinde sağlanan en düşük katılım oranı olarak 64,3 düzeyinde gerçekleşir. Bu genel seçimde Bingöl’deki katılım oranı ise 78.9 olur.

21 Mart 1971 Askeri Muhtırası sonrasında yapılan 1973 genel seçimlerine ülke genelinde 66,8 katılım olur. Bingöl’deki katılım oranı ise ülke genelinden daha yüksek bir rakamla 75,1 düzeyinde gerçekleşir.

1977 genel seçimlerinde ülke genelinde seçimlere katılım oranı 72,4 olurken Bingöl’de seçimlere katılım oranı 74 olur.  

12 Eylül 1980 askeri müdahalesi sonrasında yapılan Anayasal düzenlemeler ile genel seçimlerin süresi 5 yıla çıkarılır. 1983 yılında yapılan genel seçimlere ülke genelinde 92,3 oranında katılım sağlanır. Bingöl’de seçimlere katılım oranı 89,7 olur.

1987 genel seçimlerine ülke genelinde 93,3 oranında bir katılım gerçekleşir. Bu oran, ülke genelinde yapılan genel seçimlerde bugüne kadar gerçekleşmiş en yüksek katılım oranıdır. Bu seçimler öncesinde 17 Mayıs 1987’de Anayasa’da yapılan değişiklikle seçmen yaşı 20’ye indirilmiş, milletvekili sayısı 400'den 450’ye çıkarılmış ve 12 Eylül 1980 öncesindeki bazı siyasetçilere yasak getiren geçici 4. madde halkoyuna sunularak 50,14 ‘Evet’  oyları ile siyasi yasaklar kaldırılmıştı.

Bu seçimde Bingöl’de gerçekleşen katılım oranı da oldukça dikkat çekicidir. Sandıklardan çıkan 93,7’lik katılım oranı hem ülke genelindeki sonuçların üstündedir hem de Bingöl tarihindeki en yüksek katılım oranıdır.

1991 yılında yapılan genel seçimlere ülke genelinde 83,9 oranında katılım sağlanır. Bingöl’deki katılım oranı ise 83,3 olur.

1995 yılı genel seçimlerine ülke genelinde 85,2 oranında katılım sağlanır. Bingöl’deki katılım oranı ise 78,8 oranında gerçekleşir.

28 Şubat 1997’de yapılan post modern askeri müdahale sonrası 1999 yılı genel seçimlerine ülke genelinde 87,1 oranında katılım sağlanır. Bingöl’deki katılım oranı ise 84,2 olur.

2002 yılında yapılan erken genel seçimlere ülke genelinde 79,1 oranında katılım olur. Bingöl’deki katılım oranı ülke geneline yakın bir oranla 78,3 şeklinde gerçekleşir.

2007 yılında yapılan genel seçimlere ülke genelinde 84,2 oranında katılım sağlanır. Bingöl’de seçime katılım oranı 84 olur.

2011 genel seçimlerinden itibaren Türkiye genelinde seçimlere katılım oranı sürekli artış yönünde gözlenmektedir. Bu yılda yapılan seçimlerde ülke gelinde 83,1; Bingöl’de ise 82,3 oranında katılım gerçekleşir.

2015 Haziran’ında yapılan genel seçimlere ülke genelinde 83,9; Bingöl’ ise 80 oranında katılım olur.

2015 Kasım ayında erken genel seçim yapılır. Bu seçimde ülke gelinde 85,2 katılım gerçekleşirken Bingöl’deki katılım oranı düşüş yönünde bir seyir gösterir ve 78,5 oranında gerçekleşir. Türkiye geneli ve Bingöl arasındaki 6,7 oranındaki katılım farkı, Bingöl’ün ülke genelindeki orandan en fazla geriye düştüğü katılım oranıdır.

2018 yılında yapılan genel seçimlere ülke genelinde 86,2 oranında katılım sağlanırken Bingöl’de bu oran 81,2 olur.

Bir siyasal davranış olarak Bingöl ilindeki seçimlere katılım oranlarına baktığımızda;

1950-2018 yılları arasında 19 genel seçim yapılır. Bingöl’de bu süre içinde yapılan 7 genel seçimde ülke genelinden fazla, 12 genel seçimde ise ülke genelinden düşük katılım oranları gerçekleşir.

Bingöl’de genel seçimlere en düşük katılım oranı 71,1 ile 1965 yılında, en yüksek katılım oranı ise 93,7 ile 1987 yılında olmuştur.

1965 yılındaki en düşük katılım oranı (71,1) bile Türkiye’nin en düşük katılım oranı  (64,3) yaşadığı 1969 seçimlerinden 6,8 puan daha fazladır.

DP’li yılarda yapılan üç genel seçimde de ülke genelinin üstünde bir siyasal katılım gerçekleşmiştir.

AK Partili 2011, Haziran 2015 ve Kasım 2015 genel seçimlerinde ise art arda 3 genel seçimde katılım oranları düzenli olarak düşüş yönünde seyretmiştir.   

27 Mayıs 1961, 12 Eylül 1980 ve 28 Şubat 1997 askeri müdahaleleri sonrasında yapılan genel seçimlere katılım oranı ülke genelinden düşük iken, 12 Mart 1971 askeri muhtırasından sonra yapılan genel seçimlere katılım oranı ülke genelinden fazla olmuştur.

19 genel seçimin ortalamasına baktığımızda Bingöl’de yaklaşık yetmiş yıllık bir siyasal hayat diliminde genel seçimlere katılım oranı 82,1’dir. Bu oran aynı yıllara (1950-2018) ait 81,8’lik Türkiye ortalamasının üstünde bir katılım oranıdır.